نفت، نرخ بهره و بازده اوراق؛ سهگانهای که دوباره خطر رکود تورمی را بالا برده
بازارهای جهانی با ترکیبی روبهرو شدهاند که از نظر اقتصادی خوشایند نیست: انرژی گران، نرخ بهره بالاتر و بازده بالای اوراق. رویترز در یک تحلیل تازه نوشته این ترکیب خطر ورود اقتصادها به دورهای از رشد ضعیف همراه با تورم بالا را افزایش داده است.
چه نشانههایی دیده میشود؟
نفت دوباره بالای ۱۰۰ دلار قرار گرفته و هزینه سوختهای پالایششده نیز بالا رفته است. همزمان تورم سالانه منطقه یورو در اوت به ۳.۳ درصد رسیده، در حالی که ماه قبل ۲.۹ درصد بود. تورم آمریکا نیز در سطح ۳.۴ درصد قرار داشته و تورم بریتانیا به ۳.۱ درصد رسیده است.
این اعداد هنوز به معنای رکود تورمی قطعی نیستند، اما جهت حرکت برای بانکهای مرکزی نگرانکننده است.
چرا نرخ بهره بالا مسئله را سختتر میکند؟
در شوک انرژی، بانک مرکزی با یک تضاد روبهرو میشود. اگر نرخ بهره را بالا ببرد، تورم را مهار میکند اما رشد را ضعیفتر میکند. اگر نرخ را پایین نگه دارد، ممکن است موج افزایش قیمت انرژی به تورم پایدارتر تبدیل شود.
بازده بالاتر اوراق هم هزینه وام مسکن، تامین مالی شرکتها و بدهی دولت را افزایش میدهد.
فعلاً چه چیزی اقتصاد را سرپا نگه داشته؟
یکی از عوامل مهم، سرمایهگذاری سنگین در هوش مصنوعی و مراکز داده است. این هزینهها به رشد سرمایهگذاری و سود برخی شرکتهای فناوری کمک کرده و بخشی از فشار اقتصاد کلان را پوشانده است.
اما این موتور نمیتواند لزوماً ضعف مصرفکننده را برای همیشه جبران کند. اگر هزینه انرژی و وام بالا بماند، خانوارها معمولاً ابتدا خریدهای اختیاری را کاهش میدهند.
برای ایران چرا مهم است؟
اقتصاد ایران از چند مسیر اثر میگیرد. نفت گران میتواند درآمد ارزی بالقوه را بالا ببرد، اما تورم جهانی قیمت واردات را افزایش میدهد. نرخ بهره بالاتر در دنیا نیز تامین مالی و تجارت را گرانتر میکند.
از طرف دیگر، اگر رشد اقتصاد جهانی بهدلیل سیاست پولی سختتر کاهش یابد، در مرحله بعد میتواند تقاضای جهانی برای انرژی و کالاها را هم پایین بیاورد.
سه شاخصی که باید زیر نظر داشت
برای فهمیدن اینکه ریسک رکود تورمی جدیتر میشود یا نه، سه متغیر اهمیت ویژه دارند: دوام نفت بالای ۱۰۰ دلار، ادامه صعود تورم هستهای و افت مصرف خانوار. ترکیب هر سه میتواند هشدار جدیتری نسبت به یک جهش موقت قیمت انرژی باشد.