آسیب به سه ایستگاه خط لوله شرق-غرب عربستان؛ چرا مسیر جایگزین هرمز هم آسیب‌پذیر است؟

ابعاد آسیب به خط لوله شرق-غرب عربستان بیشتر از برآورد اولیه بوده است. رویترز با استناد به تصاویر ماهواره‌ای و منابع صنعتی گزارش داده سه ایستگاه پمپاژ این خط لوله در حمله هفته گذشته آسیب دیده‌اند؛ در حالی که پیش‌تر صحبت از دو ایستگاه بود.

چرا این خط لوله مهم است؟

خط لوله شرق-غرب حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و نفت را از مناطق تولیدی شرق عربستان به ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند. اهمیت استراتژیک آن در این است که بخشی از صادرات می‌تواند بدون عبور از تنگه هرمز انجام شود.

در دوره‌هایی که عبور نفتکش‌ها از هرمز پرریسک می‌شود، این خط لوله عملاً یک مسیر جایگزین برای صادرات عربستان است.

مدت تعمیر هنوز مشخص نیست

برآورد منابع متفاوت است. برخی گفته‌اند تعمیر کامل ممکن است پنج تا شش هفته زمان ببرد، در حالی که احتمال بازگشت بخشی از ظرفیت پیش از تکمیل تعمیرات هم مطرح شده است.

همین عدم قطعیت، بخش مهمی از ریسک قیمت نفت است. معامله‌گر نمی‌داند چه مقدار ظرفیت در چه تاریخی واقعاً بازمی‌گردد.

زاویه مهم‌تر: مسیر جایگزین هم بدون ریسک نیست

بازار نفت معمولاً روی مفهوم «ظرفیت جایگزین» حساب می‌کند؛ یعنی اگر یک مسیر مختل شد، نفت از مسیر دیگری منتقل شود. اما آسیب به خط لوله شرق-غرب نشان می‌دهد مسیرهای جایگزین نیز می‌توانند خودشان به نقطه آسیب‌پذیر تبدیل شوند.

این موضوع باعث می‌شود بازار نه فقط حجم تولید، بلکه تاب‌آوری شبکه انتقال را هم وارد قیمت کند.

اثر احتمالی بر قیمت نفت

اگر بخشی از ظرفیت خط لوله زودتر بازگردد و صادرات از عمان و دریای سرخ افزایش پیدا کند، فشار روی قیمت می‌تواند کمتر شود. اما اگر تعمیر طولانی شود یا اختلال تازه‌ای رخ دهد، بازار ممکن است دوباره پریمیوم ریسک بیشتری به نفت اضافه کند.

برای اقتصاد ایران

تداوم نفت گران می‌تواند ارزش اسمی صادرات انرژی را بالا ببرد، ولی افزایش ریسک حمل‌ونقل منطقه، بیمه و محدودیت جریان نفت می‌تواند هزینه‌های جانبی را هم افزایش دهد. در نتیجه، اثر خالص برای صادرکنندگان منطقه یک‌طرفه نیست.

منبع: Reuters، ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶